Η ακτογραμμή του Αμφιλοχικού Άργους.Βυθίζεται η Μπούκα;

Η ακτογραμμή του Αμφιλοχικού Άργους.Βυθίζεται η Μπούκα;

Με την επιστημονική έρευνα της κ.Χριστίνας Αγοργιανίτη για λογαριασμό του Πανεπιστημίου Πατρών αποδεικνύεται ότι η στάθμη της θάλασσας την εποχή της μάχης ήταν πολύ χαμηλότερα από ότι είναι σήμερα.Ο θουκιδήδης μας λέει ότο το Αμφιλοχικό Άργος ήταν σχεδόν παραθαλάσσιο.Από αυτό μπορούμε να συμπεράνουμαι ότι η πεδιάδα της Μπούκας αναπτύχθηκε από προσχώσεις με υλικά που έφερναν οι ποταμοί όσο τα οικοσυστήματα λειτουργούσαν κανονικά.Το πολύ ανησυχητικό είναι ότι δεν ανεβαίνει πολύ η στάθμη της θάλασσας στη Μπούκα αλλά το ότι η Μπούκα βυθίζεται,λόγω κυρίως των ανθρώπινων επεμβάσεων.

Ο Αµβρακικός  κόλπος,  µε  τη  σηµερινή  του  µορφή,  είναι  το  αποτέλεσµα  µιας
µακροχρόνιας εξέλιξης. Η έντονη τεκτονική δραστηριότητα που χαρακτηρίζει την περιοχή, δηµιούργησε ένα βύθισµα, το οποίο σταδιακά γέµιζε µε τις αποθέσεις των ποταµών Άραχθου και Λούρου.
Κατά τον Vött (2007), στην περιοχή της Μπούκας, η οποία εντοπίζεται στις νοτιοανατολικές ακτές του κόλπου του Αµβρακικού, το ρήγµα της Αµφιλοχίας (AmFZ, Amfilochia Fault Zone) φαίνεται να ευθύνεται σε σηµαντικό βαθµό για την
µορφολογική εξέλιξη της ακτογραµµής, όσο και του κυρίως κόλπου. Η εν λόγω περιοχή χαρακτηρίζεται από ενεργή καθίζηση. Σύµφωνα µε αυτή την εργασία, οι ανατολικές ακτές του Αµβρακικού καθιζάνουν µε ταχύτητα 4,5 mm/a. Όσο για την στάθµη της θάλασσας υπολογίστηκε ότι το 5.000 π.Χ., η επιφάνειά της βρισκόταν
11,7 m χαµηλότερα από την σηµερινή, µέχρι το 4.000 π.Χ  έφθασε τα 11 m πιο κάτω από την σηµερινή στάθµη, στα 7,10 m το 2.800 π.Χ., 5,05 m το 1.300 π.Χ.,  3,35 m το 600 π.Χ. και στη συνέχεια έφθασε στα σηµερινά επίπεδα. Ο ρυθµός ανύψωσης της θαλάσσιας στάθµης τα τελευταία 2.500 χρόνια, βρέθηκε ότι φθάνει τα 1,3 m/ka.

Σχήµα 2.5: Τοπογραφικός χάρτης Αµβρακικού, πάνω στον οποίο σηµειώνεται µε πλαίσιο και αριθµό 1, η θέση της Μπούκκα στην οποία εντοπίζεται το ρήγµα της Αµφιλοχίας.

Σχήµα 2.6: Γεωδυναµικός χάρτης Ελλάδος, στον οποίο διαφαίνονται τα σύνορα πλακών ενώ
µε κόκκινο περίγραµµα υπογραµµίζεται το ρήγµα της Αµφιλοχίας (AmFZ) (Vött, 2007).

Σχήµα 2.7: Η εξέλιξη της στάθµης της θάλασσας στην περιοχή της Μπούκκα από το µέσο
Ολόκαινο και ο ρυθµός ανύψωσης της θαλάσσιας στάθµης (Vött, 2007).

Ο ποταµός Άραχθος, πριν ακολουθήσει ξεχωριστή πορεία, στρεφόταν στο ύψος του Αµµότοπου προς την κοιλάδα του Λούρου, διανοίγοντας την κοιλάδα του Αµµότοπου και δηµιουργώντας το ριπίδιο Καµπής-Χανόπουλου (Βρυνιώτης et al., 2004).

Η ανύψωση των περιοχών του ∆ρίσκου και του Ξηροβουνίου, διαχωρίζει τελείως τη ροή των ποταµών και δηµιουργεί ξεχωριστά δελταϊκά µέτωπα. Ο ποταµός Άραχθος
µετατοπίζεται όλο  και  περισσότερο  ανατολικά  διαµορφώνοντας δελταϊκά  µέτωπα στην  Παλιοµπούκα και  στη  συνέχεια  στη  Μπούκα.  Ταυτόχρονα  οι  εκβολές  του Λούρου  απωθούνται  όλο  και  πιο  δυτικά,  από  τη  µεγαλύτερη  προσχωµατική ικανότητα του Άραχθου και τη δηµιουργία του νεώτερου ριπιδίου του, στην περιοχή της Άρτας (Μερτζάνης, 1992; Βρυνιώτης et al., 2004).   Σήµερα οι δύο ποταµοί διατρέχουν την πεδιάδα Άρτας- Πρέβεζας στα όριά της και περικλείουν µια έκταση
335.000 στρεµµάτων (Τζιαβός, 1993).

Η δηµιουργία της λιµνοθάλασσας Τσουκαλιό ξεκινά περίπου πριν από 2.500-3.000 χρόνια,  όταν  ο  Άραχθος  ποταµός ή  έστω  ένας  κλάδος  του,  χυνόταν  δυτικά  της Σαλαώρας. Γεωτρήσεις που πραγµατοποιήθηκαν πιστοποιούν την ύπαρξη λουρονησίδας το 170 π.Χ., ενώ η Λογαρού φαίνεται πως ήταν ήδη λιµνοθάλασσα. Η εκτροπή του Άραχθου και η κατασκευή φραγµάτων στέρησε την περιοχή από ίζηµα και εποµένως στις λουρονησίδες άρχισαν να παρουσιάζονται διαβρωτικά φαινόµενα. Τέτοιου είδους φαινόµενα ήταν η υποχώρηση των λουρονησίδων και το σπάσιµό τους σε ασθενή σηµεία.

Η διαµόρφωση της ακτογραµµής, η δηµιουργία λιµνοθαλασσών µε τη διάταξη και την  ‘κίνηση’  των  αµµώδων  νησίδων  που  τις  οριοθετούν,  εξαρτάται  από  την προσφορά υλικού από τους ποταµούς και την ποιότητα του υλικού καθώς και τη δυναµική των παράκτιων ρευµάτων. Στη νότια ακτή παρατηρείται έλλειψη προσχωσιγενούς  δραστηριότητας  λόγω  της  απουσίας  ποταµών και  της  εποχιακής εµφάνισης ποταµοχειµµάρων, µια σχετικά  αργή  πρόσχωση  της  δυτικής  ακτής,  η οποία µπορεί να αποδωθεί στην µικρή προσχωµατική ικανότητα του Λούρου και µια ταχεία πρόσχωση του βόρειου τµήµατος του Αµβρακικού, όπου τον πρωτεύοντα ρόλο σήµερα παίζει ο Άραχθος ποταµός.

Οι προσχώσεις των ποταµών επιδρούν στη διαµόρφωση της φυσιογραφίας του βυθού του κόλπου. Οι αποθέσεις του ποταµού Άραχθου σχηµατίζουν υποθαλάσσιες ράχες που διαµελίζουν τον κόλπο σε περιοχές ρηχές και βαθύτερες. Οι βαθύτερες περιοχές δρουν  σαν  ένα  είδος  υποδοχέα  για  το  λεπτόκοκκο  υλικό  που  προσκοµίζουν  οι ποταµοί (Παναγιωτίδης et al., 1985).

Συµπερασµατικά µπορούν να γίνουν οι κάτωθι παρατηρήσεις:

™ Ο   ποταµός   Άραχθος   έχει   παίξει   τον   κυρίαρχο   ρόλο   στην   απόθεση προσχωµατικών  υλικών   σε   ολόκληρη   την   περιοχή   µελέτης   αλλά   και δυτικότερα προς τις ακτές του Ιονίου, µόνος του ή ενωµένος µε τον Λούρο.
™ Ο Άραχθος ενωµένος µε τον Λούρο σε κοινή εκβολή έχουν τροφοδοτήσει
µέχρι και τις ανατολικές ακτές της λιµνθάλασσας Λογαρού, όπου εντοπίζεται και το κοινό δελταϊκό µέτωπο της Κορωνησίας.

Ο   ποταµός   Άραχθος   έχει   παίξει   τον   κυρίαρχο   ρόλο   στην   απόθεση προσχωµατικών  υλικών   σε   ολόκληρη   την   περιοχή   µελέτης   αλλά   και δυτικότερα προς τις ακτές του Ιονίου, µόνος του ή ενωµένος µε τον Λούρο.
™ Ο Άραχθος ενωµένος µε τον Λούρο σε κοινή εκβολή έχουν τροφοδοτήσει
µέχρι και τις ανατολικές ακτές της λιµνθάλασσας Λογαρού, όπου εντοπίζεται και το κοινό δελταϊκό µέτωπο της Κορωνησίας.

™ Ο Άραχθος, µετά τη δηµιουργία των µετώπων της Σαλαώρας και Κορωνησίας
µε το Λούρο, αποσχίστηκε και άρχισε να τροφοδοτεί µε ιζήµατα την περιοχή που περικλείεται από την Άρτα, τα βόρεια της λιµνοθάλασσας Ροδιάς και των σηµερινών εκβολών του, µε µία προοδευτική µετατόπισή του δυτικά.
™ Ο  ποταµός Λούρος,  τόσο  πριν  όσο  και  µετά την  απόσχισή  του  από  τον
Άραχθο, µικρή συνεισφορά είχε στην απόθεση ιζηµάτων.

5.3 Σύγχρονη και πρόσφατη ιζηµατογένεση

5.3.1 Ιζηµατογένεση στο δελταϊκό πεδίο

Ο Άραχθος  σήµερα  έχει  αλλάξει  πορεία  προς  ανατολάς  και  οι  εκβολές  του βρίσκονται  ανατολικά  του Φιδόκαστρου  (τα  ερείπια  του Άµβρακα –Φιδόκαστρο- βρίσκονται 650 m βόρεια της ακτής, περίπου στην ίδια απόσταση από την κλασσική ακτογραµµή).  Στο ανατολικό τµήµα, τα ιζήµατα προέρχονται αποκλειστικά από τον Άραχθο, µε µικρή συµµετοχή και του ποταµού Βουβού.

Μετά τη µεταπολεµική περίοδο, παρατηρείται µία συνεχής υποχώρηση των υγροτόπων της πεδιάδας, η οποία οφείλεται αφενός στην κατακράτηση των υδάτων από τα φράγµατα και αφετέρου σε αποξηραντικά έργα (Σχήµα 5.3, 5.4). Σήµερα, οι επιπτώσεις της κατακράτησης νερού και ιζήµατος φαίνονται στις εκβολές των δύο ποταµών, όπου η υποχώρηση λόγω διάβρωσης έφθασε και τα 10 m τα τελευταία 20 χρόνια (Τζιαβός, 1993).

Κατά τους Καψιµάλη et al. (2003), στα τέλη της δεκαετίας του 1930, όταν έγινε διευθέτηση    και  ευθυγράµµιση της  κοίτης  του  Άραχθου  ποταµού,  ο  σηµερινός δελταϊκός  λοβός  άρχισε  να  αναπτύσσεται  νοτιοανατολικά  µε  ταχύ  ρυθµό.  Το διάστηµα 1960-1987, το δέλτα παρουσίαζε µια εντυπωσιακή επιβράδυνση στην ανάπτυξή του, µε ρυθµό µόλις 30 m το χρόνο. Το διάστηµα 1987-1999 χαρακτηρίζεται από διάβρωση των νέων προσχώσεων και οπισθοχώρηση της ακτογραµµής. Η εξέλιξη αυτή πραγµατοποιείται σε δύο στάδια: (α) πριν το 1960 ο ποταµός πρόσχωνε  µια πολύ  αβαθή  παράκτια  περιοχή  µπροστά από  τη  νέα  του εκβολή, γεγονός που ευνοούσε την ταχεία προέλαση του δελταϊκού πεδίου, ενώ µετά το 1960, καθώς εισχωρούσε σε όλο και βαθύτερες περιοχές, η ανάπτυξή του άρχισε σταδιακά να επιβραδύνεται και (β) µε την κατασκευή ενός πυκνού αρδευτικού δικτύου, µα κυρίως µε την κατασκευή του πρώτου φράγµατος Πουρναρίου, το 1981, η κατακράτηση νερού και ιζήµατος, συνέτειναν στην ελάττωση της δελταϊκής προέλασης και αργότερα στη διάβρωση των νέων προσχώσεων.

Η ανάπτυξη των νέων δελταϊκών προσχώσεων του Άραχθου ποταµού ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1930, όταν έγινε τεχνητή εκτροπή και ευθυγράµµιση της κατώτερης κοίτης του. Η παλιά εκβολή βρισκόταν 1 περίπου χιλιόµετρο, νοτιοδυτικά της σηµερινής εκβολής, όπως διαπιστώνεται από τους εγκατελειµένους µαιάνδρους του ποταµού. Από τη διάνοιξη του νέου διαύλου µέχρι το 1945, το δέλτα εισχώρησε ταχύτατα στη θάλασσα κατά 2 km τουλάχιστον. Από το 1945 έως το 1960, οι προσχώσεις επεκτάθηκαν άλλα 1.700 m, ενώ κοντά στον παλιό δίαυλο η ακτογραµµή φαίνεται να υποχωρεί κατά 2 τουλάχιστον χιλιόµετρα. Στο διάστηµα 1960-1987, ένα εκτεταµένο αρδευτικό δίκτυο αναπτύχθηκε πάνω στη δελταϊκή πεδιάδα της Άρτας και  ένα  υδροηλεκτρικό  φράγµα κατασκευάστηκε  στην  κύρια  κοίτη  του  ποταµού (Πουρνάρι). Οι ανθρωπογενείς παρεµβάσεις συνέτειναν στην κατακράτηση ιζήµατος στην κοίτη ή στο δελταϊκό πεδίο του ποταµού και συνεπώς στην εντυπωσιακή επιβράδυνση της προέλασης της νέας εκβολής. Το τελευταίο διάστηµα 1987-1999, χαρακτηρίζεται από καθολική υποχώρηση της ακτογραµµής στην περιοχή γύρω από τον  παλιό  και  νέο  δίαυλο,  λόγω  έλλειψης  ποτάµιου  ιζήµατος  και  επικράτησης θαλάσσιων διεργασιών (Καψιµάλης et al., 2003).
Σύµφωνα µε µελέτη του Vött (2007), η στάθµη της θάλασσας πριν 4000 χρόνια βρισκόταν 5 m
χαµηλότερα


 Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΙΖΗΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ ΩΣ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΤΗΣ ΠΑΛΑΙΟΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΑΜΒΡΑΚΙΚΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ∆ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΕΟΤΟΠΩΝ ΠΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ

5.1 Ιστορικές µαρτυρίες

Η περιοχή του Αµβρακικού κόλπου υπήρξε πόλος έλξης από τους αρχαίους κιόλας χρόνους. Αυτό καταµαρτυρούν πλειάδα αρχαίων ερειπίων που καταγράφονται στην περιοχή. Έτσι δικαιολογούνται και οι πολυάριθµες αναφορές στην περιοχή αυτή, από αρχαίους ιστορικούς και περιηγητές.

Ο Πολύβιος (202-120π.Χ.) στις Ιστορίες του (∆.63) αναφέρει:

“Ο γαρ προειρηµένος κόλπος εκπίπτει µεν εκ του Σικελικού πελάγους µεταξύ της Ηπείρου και της Ακαρνανίας στενώ παντελώς στόµατι –λείπει γαρ των πέντε σταδίων1  – προβαίνων δ’εις την µεσόγαιαν κατά µεν το πλάτος εφ’εκατό στάδια κείται, κατά δε το µήκος από του πελάγους προσπίπτει περί τριακόσια στάδια”.

Ο όρος «στάδιο» που αναφέρεται παραπάνω, αποτελεί µονάδα µέτρησης του µήκους και ισούται µε 177,40 m. Εποµένως το άνοιγµα (δίαυλος επικοινωνίας µε το Ιόνιο) κατά τον Πολύβιο έφθανε τα 887 m (5 στάδια x 177,40 m). Το πλάτος του εκτιµάται σε 18 km περίπου και το µήκος του σε 54 km. Το µήκος του Αµβρακικού εµφανίζεται υπερεκτιµηµένο σύµφωνα µε τις σύγχρονες µετρήσεις, οι οποίες δίδουν ως µήκος Αµβρακικού τα 34,262 km, ενώ το πλάτος (18 km) συµπίπτει µε τα σηµερινά δεδοµένα (Tζιαβός Χ., 1996).

Ο Στράβων (65π.Χ.-23µ.Χ.) στα Γεωγραφικά του (Ζ.6) αναφέρει:

“…τούτου δε του κόλπου το µεν στόµα µικρώ του τετρασταδίου µείζον, ο δε κύκλος και τριακοσίων σταδίων...”

Ο Στράβων µειώνει το µήκος της εισόδου του κόλπου στα 710 m (4 στάδια x 177,40 m) περίπου, ενώ υπολογίζει την περίµετρό του στα 53 km (300 στάδια x 177,40 m), εκτίµηση ασφαλώς υποτιµηµένη, αφού είναι οπωσδήποτε µεγαλύτερη των 70 km (Τζιαβός Χ., 1996).

Σύµφωνα µε τις παραπάνω µαρτυρίες, παρά τη διαφοροποίηση που καταγράφεται
µεταξύ των δύο συγγραφέων, όσον αφορά το πλάτος εισόδου του Αµβρακικού (887 m & 710 m), φαίνεται ότι το πλάτος µε την πάροδο των ετών έχει ελαττωθεί, αφού σήµερα το πλάτος του δίαυλου δίδεται ως 600 m. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ενδεχοµένως στους ερευνητές, την ύπαρξη προσχωµατικών φαινοµένων Τζιαβός Χ.,
1996).

Κατά τον Πολύβιο και τον Στράβωνα, η αρχαία Αµβρακία βρισκόταν κοντά στον ποταµό Αρέθοντα ή Άρατθο, δηλαδή πλησίον του ποταµού Άραχθου, όπως ονοµάζεται σήµερα.
Πολύβιος, «Ιστορίαι»:
“….και τον Αρέθοντα ποταµό ρέοντα παρά την πόλιν (Αµβρακίαν)....”.
Στράβων, «Γεωγραφικά»:
“….Παραρρεί δε αυτήν (Αµβρακία) ο Άρατθος ποταµός....”.

Δυτική Ελλάδα

Μηχανήματα του στρατού στην Αιτωλοακαρνανία για ενίσχυση της προσπάθειας άμεσης αποκατάστασης ζημιών από τα ακραία καιρικά φαινόμενα

2017-12-09 07:58
Μηχανήματα του στρατού έφθασαν στην Αιτωλοακαρνανία για να συνδράμουν στην έγκαιρη αποκατάσταση των μεγάλων ζημιών που προκάλεσαν, σε υποδομές του νομού, τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Μετά τη διαρκή επικοινωνία που είχε τις προηγούμενες μέρες ο Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας Απόστολος...

Ενημέρωση των επιχειρήσεων - μελών περί της λειτουργίας της Υπηρεσίας του Επιμελητηρίου Αιτωλοακαρνανίας εν όψει των επιμελητηριακών εκλογών.

2017-12-09 07:46
Το Επιμελητήριο Αιτωλοακαρνανίας ενημερώνει τις επιχειρήσεις – μέλη του ότι στα πλαίσια της διενέργειας των εκλογών του Επιμελητηρίου την Κυριακή 10 και τη Δευτέρα 11 Δεκεμβρίου 2017, η Υπηρεσία του Επιμελητηρίου θα παραμείνει κλειστή τη Δευτέρα 11 Δεκεμβρίου 2017 ημέρα εκλογών και την Τρίτη 12...

Εντάξεις έργων και προσλήψεις εκτακτου προσωπικου για την αποκατάσταση των ζημιών στην Αιτωλοακαρνανία

2017-12-08 09:37
Για τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει ήδη η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας ώστε να αποκατασταθούν οι ζημιές στην Αιτωλοακαρνανίας και να επιστρέψει η κανονικότητα στην καθημερινή ζωή των πολιτών, που επλήγησαν προ ημερών από τα ακραία καιρικά φαινόμενα, ενημερώθηκε σήμερα Πέμπτη 7 Δεκεμβρίου 2017...

Διαρκείς προσπάθειες της ΠΔΕ για την αποκατάσταση των προβλημάτων στην Αιτωλοακαρνανία

2017-12-07 11:10
Σε διαρκή επικοινωνία με το υπουργείο Εσωτερικών βρίσκεται ο Περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας Απόστολος Κατσιφάρας, προκειμένου με ταχύτατους ρυθμούς να αποκατασταθούν οι ζημιές στις συγκοινωνιακές υποδομές της Αιτωλοακαρνανίας και να επιστρέψει η κανονικότητα στην καθημερινή ζωή των πολιτών, που...

Έκτακτη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για τις ζημιές στην Αιτωλοακαρνανία

2017-12-05 17:46
Έκτακτη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Δυτικής Ελλάδας θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 7 Δεκεμβρίου 2017 στις 12.30μμ. στην αίθουσα του Περιφερειακού Συμβουλίου, στην Πάτρα, μετά τις εκτεταμένες ζημιές που προκλήθηκαν από τα ακραία καιρικά φαινόμενα στην Αιτωλοακαρνανία. Όπως αναφέρεται...
1 | 2 | 3 | 4 | 5 >>